10-04-2020 eKurier | Kurier Plus

„Mocny cios wymierzony w polskie elity”. Zbrodnia Katyńska zalążkiem Polski Ludowej

„Mocny cios wymierzony w polskie elity”. Zbrodnia Katyńska zalążkiem Polski Ludowej
Memoriał Juliana Grunera – Bukołaz 12K BIATHLON Fot. M. RUCZYŃSKA

Z dr. Pawłem Skubiszem, dyrektorem Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie, rozmawia Alan Sasinowski

- Co przesądziło o tym, że radzieckie Biuro Polityczne zdecydowało się wiosną 1940 na zamordowanie polskich jeńców z obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku?

- Zbrodnia Katyńska miała charakter wielowymiarowy. Można tutaj wskazać przyczyny narodowościowe. Ofiary w przeważającej części stanowili oficerowie Wojska Polskiego narodowości polskiej. Dla sowieckiego tyrana Józefa Stalina, który brał udział w przegranej dla bolszewików kampanii z 1920 r. w Polsce, nasz kraj był znienawidzonym wrogiem, który należało przykładnie ukarać. Ostrze represji wymierzono więc w kadrę dowódczą Wojska Polskiego, które to zatrzymało czerwony podbój Europy na linii Wisły, a później zadało klęskę oddziałom Armii Czerwonej.

- A inne przyczyny?

- Można też w tej zbrodni dopatrzyć się powodów politycznych. Zamordowani stanowili grupę „wrogów ludu" czy też, jak ich inaczej określano, politycznie obcych. W opinii kierownictwa Związku Sowieckiego, na czele z Józefem Stalinem i Ławrientijem Berią (szefem NKWD), oficerowie Wojska Polskiego ukształtowani w etosie niepodległościowym, lojalni złożonej przysiędze, byli „zatwardziałymi, nierokującymi poprawy wrogami ZSRS". Otwarta niechęć ze strony polskich oficerów do Sowietów utwierdzała tych ostatnich w przekonaniu, że nie ma innej możliwość jak tylko zagłada w katowniach NKWD. Ponadto trzeba jeszcze zwrócić uwagę na elementy inżynierii społecznej realizowanej z całą bezwzględnością i w bestialski sposób przez władze sowieckie. Większość osadzonych w obozach specjalnych NKWD w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku stanowili przedstawiciele elit, inteligencji lub osób wywodzących się z kręgów ziemiańskich czy też różnego rodzaju posiadaczy i właścicieli. A więc warstw społecznych, które w ZSRS zostały eksterminowane już w latach dwudziestych i na początku lat trzydziestych XX wieku. Taki sam los musiał więc spotkać polskich oficerów, a także ich rodziny zesłane na nieludzką ziemię, czyli na Syberię oraz do Kazachstanu.

- Ilu jeńców zginęło w Katyniu i w pozostałych miejscach zbrodni? Co mówi nam na ten temat najnowszy stan badań?

- Historycy oceniają, że w Zbrodni Katyńskiej zamordowano niemal 22 tysiące polskich obywateli. Oczywiście przymiotnik „katyński" jest tutaj umownym terminem dla szeregu zbrodni dokonanych przez NKWD w kwietniu i maju 1940 r. w Katyniu, Charkowie, Kalininie (Twerze), Kijowie, Mińsku i innych miejscach na terenie ZSRS, na podstawie decyzji Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików) z 5 marca 1940 r. Dokładnej

...

Zawartość dostępna dla czytelników eKuriera
Pozostało jeszcze 80% treści

Pełna treść artykułu dostępna po zakupie
eKuriera
z dnia 10-04-2020



Image
Katyń ocalić od zapomnienia – Dąb Pamięci dla uhonorowania podporucznika Franciszka Czernaka Fot. M. MANOWSKI
Image
Uroczystości przy pomniku Krzyż Katynia na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie Fot. M. MANOWSKI
Image
Katyń ocalić od zapomnienia – Dąb Pamięci dla uhononorowania Romana Trębskiego, leśnika zamordowanego w Charkowie Fot. M. MANOWSKI
Image
Fot. M. MANOWSKI
Image
Memoriał Juliana Grunera – bieg Mały Julek Run Fot. M. RUCZYŃSKA
Image
79. rocznica Zbrodni Katyńskiej – Szczecin, 12 IV 2019 r., kwiaty składa dyrektor Oddziału IPN w Szczecinie dr Paweł Skubisz. Fot. M. MANOWSKI
Image
Dr Paweł Skubisz Fot. R. KURZAJ