Miniatury krytyczne, czyli przewodnik recenzenta

Artur LISKOWACKI

Prasa codzienna nie poświęca dziś kulturze wiele uwagi (a już literaturze prawie wcale! a tak pro domo sua: „Kurier" jest pod tym względem wyjątkiem, czego dowodem choćby tekst niniejszy), tygodniki społeczno-kulturalne w dawnej formie stały się legendą PRL-u (zastąpiły je tzw. tygodniki opiniotwórcze, w których najwięcej opinii tyczy polityki), a że i miesięczniki literackie wpełzły w najgłębsze nisze, nic dziwnego, że książkowe recenzje stały się domeną blogerów.

Owszem, w sieci publikują i fachowi krytycy, większość jednak autorów owych recenzji to po prostu - i mówiąc najogólniej - amatorzy książek, z akcentem na amatorzy, niestety. Nie znaczy to oczywiście, że teksty wystukane na ich klawiaturach są nic niewarte, przeciwnie - bywają wśród nich i dobrze napisane i mądre, ale i te słabsze nabierają wagi właśnie w kontekście absolutnego zaniku recenzji prasowej w starym stylu. Co nie zmienia faktu, że profesjonalna, wartościowa recenzja, przez dziesiątki lat współtworząca rynek wydawniczy, a i życie literackie w naszym kraju jest dziś taką rzadkością jak słowo „przepraszam" w polityce, albo morświn w Bałtyku.

Krakowski tom Jerzego Madejskiego, szczecińskiego naukowca - profesora US - i krytyka literatury, zatytułowany groźnie Poetyka ekstremalna, stanowiący zbiór - że przywołam tu i fragment podtytułu - „not o liryce i krytyce współczesnej" jest w tych warunkach jak źródło czystej, ba! mineralnej wody na pustyni, w którą zmienia się betonowany krajobraz naszego kraju.

Składające się na książkę teksty o tomach wierszy i dziełach krytyczno-literackich - jest ich z górą sześćdziesiąt - pochodzą wprawdzie z minionych lat kilkunastu (2003-2017), a publikowane były w dwóch (za to prestiżowych) tytułach - miesięczniku „Nowe Książki" i „Kwartalniku Artystycznym" - nie były więc i nie są konkurencją dla „recenzji" obecnych dziś w prasie czy sieci, ale bez wątpienia mogą